Türkiye – Azerbaycan İlişkileri
Türkiye – Azerbaycan
Stratejik Müttefikliği
Kökleri kadim tarihe, dili, inancı ve idealleri ortak tek bir yüce milletin; bağımsız iki egemen cumhuriyet halinde kurumsallaşan sarsılmaz savunma, diplomasi ve kalkınma ortaklığı.
"Bir Millet, İki Devlet": Kardeşliğin Tarihî ve Felsefî Temeli
"Biz bir millet, iki devletiz. Türkiye'nin sevinci bizim sevincimiz, kederi bizim kederimizdir."
"Azerbaycan'ın sevinci sevincimiz, kederi kederimizdir. Onların saadetiyle mesrur, felaketleriyle müteessir oluruz."
Türkiye ve Azerbaycan arasındaki bağlar sıradan bir devletlerarası ilişki olmayıp; ortak lisan, müşterek kültür, kan bağı ve çileli asırlarda omuz omuza verilmiş varoluş mücadelelerinin kristalleşmiş tezahürüdür. 1918 yılında Bakü'nün bolşevik-taşnak işgalinden kurtarılmasında Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusu'nun şehit kanlarıyla mühürlenen bu kardeşlik, Türk milletinin hafızasında silinmez bir yer edinmiştir.
Kurtuluş Savaşı yıllarında Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ve Anadolu'nun en çetin yokluk günlerinde Azerbaycan hükümetinin gönderdiği petrol, nakdî altın ve tıbbi yardımlar, Neriman Nerimanov'un "Kardeş kardeşe borç vermez, kardeş elini uzatır" şiarıyla tarihe kazınmıştır. 1991 senesinde Azerbaycan'ın bağımsızlığını ilan etmesinin akabinde, bu bağımsızlığı tanıyan ilk devletin Türkiye Cumhuriyeti olması, bu tarihî borcun ve vefanın somut bir belgesidir.
2020 sonbaharında cereyan eden 44 Günlük Vatan Muharebesi'nde ise Türkiye'nin ortaya koyduğu askerî teknoloji, diplomatik kalkan ve topyekûn millet dayanışması; 30 yıllık Karabağ işgalinin sona ermesinde ve Şuşa'nın hürriyetine kavuşmasında belirleyici stratejik sütun olmuştur.
Tarihî Dönüm Noktaları
-
history_edu
15 Eylül 1918 Kafkas İslam Ordusu Bakü'yü kurtardı.
-
handshake
1920 – 1922 Milli Mücadele'ye Neriman Nerimanov'un petrol ve altın desteği.
-
verified
9 Kasım 1991 Türkiye, Azerbaycan bağımsızlığını ilk tanıyan devlet oldu.
-
flag
8 Kasım 2020 Karabağ Zaferi ve Türk dünyasının dirilişi.
Siyasi İlişkiler ve Diplomatik Eksen: En Üst Düzeyde Koordinasyon
İki ülke arasındaki siyasi münasebetler, 2010 yılında tesis edilen Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi (YDSK) mekanizması ile cumhurbaşkanları düzeyinde yıllık düzenli zirvelerle yürütülmektedir. Pasaportsuz seyahat rejimi (çipli kimlikle giriş hakkı) dünyada benzeri az görülen karşılıklı güvenin sembolüdür.
Diplomatik Tam Eşgüdüm
Dışişleri bakanlıkları ve büyükelçilikler arası kesintisiz istişare mekanizması; küresel gündem maddelerinde, uluslararası zirvelerde önceden mutabık kalınmış müşterek bildiri iradesi.
Savunma & Askerî Birlik
TSK modeline uyarlanan Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri; "Mustafa Kemal Atatürk" ve "Haydar Aliyev" adıyla icra edilen ortak tatbikatlar, İHA/SİHA ve müşterek savunma sanayii üretimi.
Türk Devletleri Teşkilatı
BM, İİT, AGİT ve Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) bünyesinde Avrasya jeopolitiğinde bağımsız ve güçlü bir Türk Kuşağı kurma, Orta Koridor'u küresel ticaretin merkez üssü kılma vizyonu.
Şuşa Beyannamesi: Müttefiklik İlişkilerinin Zirvesi
Karabağ'ın azat edilen kültür başkenti Şuşa'da imzalanarak iki kardeş ülke arasındaki münasebetleri resmen "Müttefiklik" seviyesine çıkaran tarihî ahitname.
Müşterek Meşru Müdafaa
Taraf ülkelerden birinin bağımsızlığına veya toprak bütünlüğüne üçüncü bir devletçe tehdit vuku bulduğunda; taraflar BM Şartı uyarınca birbirine derhal askerî yardım ve koordinasyon sağlayacaktır.
Kesintisiz Ulaştırma Hattı
Azerbaycan'ın batı bölgeleri ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında kesintisiz demir ve karayolu bağlantısı tesis edilerek Türkiye ile Türk dünyası arasındaki fiziksel bağ kurulacaktır.
Küresel Temsil ve Dayanışma
Dünyanın muhtelif coğrafyalarında yaşayan Türk ve Azerbaycan diasporaları ortak eylem planları çerçevesinde hareket edecek; millî menfaatlerin korunmasında tek yumruk olunacaktır.
Dezenformasyonla Ortak Mücadele
Kamu diplomasisini kuvvetlendirmek ve küresel medyada kardeş iki devlete yöneltilen karalama kampanyalarını püskürtmek adına Türkiye-Azerbaycan Ortak Medya Platformu kurulmuştur.
Ekonomik Entegrasyon ve Avrasya Enerji Koridoru
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki iktisadi münasebetler, salt ticari alışverişin çok ötesinde, Avrupa'nın enerji haritasını değiştiren ve Doğu-Batı ticaret koridorlarını kontrol eden küresel mega altyapı projeleriyle taçlanmıştır. Liderler tarafından konulan 15 Milyar Dolarlık İkili Ticaret Hedefi hızla gerçekleşmektedir.
Eğitim, Bilim ve Kültür Köprüsü: Geleceğin İnşası
Türkiye-Azerbaycan Üniversitesi (TAU)
Bakü'de YÖK ve Azerbaycan Bilim ve Eğitim Bakanlığı ortaklığında hayata geçirilen, ODTÜ, İTÜ ve Hacettepe gibi köklü Türk üniversitelerinin müfredat ve öğretim üyeleriyle desteklediği tarihi yükseköğretim projesi.
YTB & Türkiye Bursları
1992 Büyük Öğrenci Projesi'nden günümüze on binlerce Azerbaycanlı gencin Türkiye'de lisans ve lisansüstü eğitim almasını sağlayan, iki kardeş ülke bürokrasisi ve akademisinde altın köprüler kuran devlet bursluluk programı.
TÜRKSOY & Ortak Alfabe
34 harfli Ortak Türk Alfabesi uzlaşısı, Dede Korkut, Nizami Gencevi, Yunus Emre anma yılı etkinlikleri ve Şuşa'nın 2023 Türk Dünyası Kültür Başkenti ilan edilmesiyle perçinlenen kültürel kaynaşma.
Devletlerin Stratejik Aklını, Milletin Gönül Köprüsüyle Birleştiriyoruz
Sakarya; Balkanlardan Kafkaslara uzanan muhacir ve gazi ruhuyla, Türk dünyasının kardeşlik haritasında müstesna bir mevkiye sahiptir. Sakarya Üniversitesi (SAÜ) ve Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) bünyesinde tahsil gören 1,800'ü aşkın Azerbaycanlı lisans ve lisansüstü öğrencimiz, derneğimizin en kıymetli emanetidir.
Derneğimiz; Sakarya'da ikamet eden soydaşlarımızın haklarını gözetmek, gençlerimizin eğitim ve barınma gereksinimlerine rehberlik etmek, 20 Ocak Hüzün Günü, Hocalı Soykırımı ve 8 Kasım Zafer Günü anmalarını resmî kurumlarla birlikte koordine ederek hafızayı diri tutmaktadır.